Terugblik webinar: Waarom we ons (niet) aan de regels houden

24 februari 2021

De naleving van regels was zelden zo het middelpunt van nationale discussie. Wat weten we uit onderzoek over naleving van gedragsrichtlijnen, al dan niet opgelegd door de overheid? In het webinar 'Waarom we ons (niet) aan de regels houden' op 23 februari belichten deskundigen de gespannen relatie tussen de communicatie over wet- en regelgeving en de naleving ervan.

Aan het begin van deze avond kondigde Rutte een versoepeling van een deel van de coronaregels aan. Het blijkt niet altijd eenvoudig om de regels na te leven, of om ze te handhaven. Hoe komt dat eigenlijk? Dit werd direct na de persconferentie toegelicht door drie deskundigen.

Michel Vols legt uit dat niet alleen de burgers, maar ook de overheid zich aan regels moet houden. Tussen maart en december 2020 werkte de overheid met noodverordeningen, die nogal eens in strijd waren met de grondwet. Maar de beperkingssystematiek uit de grondwet stamt uit de jaren zeventig en tachtig en is aan herziening toe. Tijd voor een opfrisbeurt van de grondwet, zegt Vols. Met regels die minder op nationaal en meer op lokaal niveau gericht zijn, en minder op procedures maar op inhoudelijke eisen (zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens), is de grondwet weer geschikt voor de eenentwintigste eeuw.

Maar hoe kan de overheid ervoor zorgen dat die regels ook worden nageleefd? Door regels op te stellen die ruimte laten voor zelfbeschikking, aldus Enny Das. Het opleggen van regels wekt weerstand op, maar onbewust willen de meeste mensen ook niet te veel afwijken van wat de meerderheid doet. ‘8 op de 10 mensen staat achter de avondklok’ is daarom een betere boodschap dan dreigen met boetes. Relschoppers wegzetten als ‘tuig’ is communicatief gezien onverstandig, want de mensen om wie het gaat kunnen zo alleen nog maar in de weerstand schieten. Het is dus belangrijk om na te denken over de onbewuste effecten van regels.

Sylvie Bleker-Van Eyk benadrukt het belang van de normatieve kracht van wet- en regelgeving. De regels moeten begrijpelijk zijn. De huidige maatregelen zijn opgesteld met wetenschap als leidraad, maar de kunst is om de wetenschap ook op de juiste manier te vertalen naar de praktijk en het maatschappelijk belang. Consistentie, duidelijkheid en toekomstperspectief zijn essentieel voor compliance. Als mensen het gevoel hebben dat de regels begrijpelijk en fair zijn, en ze weten wat er ervoor terugkrijgen, zullen ze zich er sneller aan houden.

Mark Roscam Abbing is programmadirecteur-generaal Samenleving en Covid-19 en reflecteert op de sprekers van deze avond. Ook hij ziet dat lokaal beleid meer vorm moet krijgen. Zelf benadrukt hij de rol van het parlement bij de totstandkoming van wet- en regelgeving: het is belangrijk dat er brede democratische steun is, hier kan de juridische onderbouwing dan bij gemaakt worden.

Terugkijken

 

Kijk dit webinar terug op ons Youtube kanaal