Vierde ronde Onderzoeksfonds KNAW-instituten toegekend

7 juli 2020

Zes nieuwe onderzoeksprojecten van KNAW-instituten hebben een beurs toegekend gekregen uit het Onderzoeksfonds KNAW-instituten. Het fonds biedt deze ronde KNAW-instituten de mogelijkheid projecten te realiseren met als doel de versterking van een of meer van de drie rollen die nationale meerwaarde geven aan een onderzoeksinstituut

Het gaat om projecten rond een nationale website voor middeleeuwse manuscripten, het meten van vruchtbaarheidsintenties, het herstel van beschadigde zenuwen, de anatomie van zenuwnetwerken en hersenanalysemethoden, het voorkomen van wortelrot bij aspergeplanten en de impact van klimaatverandering op sociaal-ecologische systemen. De zes projecten krijgen bij elkaar 1,5 miljoen euro.

eCodicesNL: Een virtueel portaal voor Nederlandse manuscripten van het Huygens-ING

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis ontwerpt een blauwdruk voor een nationale website voor de bestudering en ontsluiting van middeleeuwse manuscripten in Nederlandse collecties. Het portaal maakt met een zoekinterface van hoge kwaliteit vele volledig gedigitaliseerde manuscripten toegankelijk. Alle manuscripten zullen voorzien worden van excellente beschrijvingen. Het instituut maakt dit mogelijk in samenwerking met Huis van het boek in Den Haag, Tresoar in Leeuwarden en de Athenaeumbibliotheek Deventer. De collecties van deze partners vormen de eerste inhoud. Daarna kunnen alle Nederlandse collecties met middeleeuwse manuscripten gebruik maken van hetzelfde model. De doelgroep van dit portaal is zowel een (internationaal) academisch publiek, als een breed publiek van niet-specialisten.

Klimaatverandering en -beleid in Indonesië en de Cariben: een pilotstudie naar natuurparken op zee en in kustgebieden van het KITLV, NIAS, NIOO en WUR.

Het Koninklijk Instituut van Taal-Land- en Volkenkunde (KITLV), het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO), het Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciencesen (NIAS) en de Wageningen Universiteit Research (WUR) bundelen hun krachten om de impact van klimaatverandering op sociaal-ecologische systemen (SES) te onderzoeken. Een consortium met Nederlandse, Indonesische en Caribische wetenschappelijke en maatschappelijke partners zal een pilotstudie uitvoeren in vier kustgebieden in beide archipels. Het project richt zich op het schrijven van een sociaal-ecologische geschiedenis van de geselecteerde gebieden en de doorwerking van die geschiedenis in het heden. Wat zijn de sociaal-maatschappelijke gevolgen van ecologische omslagpunten en wat kunnen we doen om zulke omslagpunten te voorkomen? Wie heeft er macht in beleidsstructuren en wie heeft het recht om kennis op het gebied van klimaatverandering te claimen? Het doel is om, met steun van het Onderzoeksfonds KNAW-instituten, een consortium te ontwikkelen dat zich ook op de langere termijn met deze vragen bezig kan houden, en op basis daarvan uiteindelijk ook concrete adviezen kan formuleren met betrekking tot effectief klimaatbeleid in beschermde gebieden.

Machinelearning-technieken en het meten van vruchtbaarheidsintenties in Europa van het NIDI en Meertens Instituut

De wensen en intenties om al dan niet kinderen te krijgen zijn erg moeilijk te meten in demografisch onderzoek. Dat komt niet alleen doordat deze sterk afhangen van de persoonlijke omstandigheden van de ondervraagden, maar ook door inherente onzekerheid. In een nieuwe samenwerking gaan het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) en het Meertens Instituut op zoek naar mogelijkheden om het meten van deze wensen en intenties te verbeteren en daarmee meer inzicht te krijgen in het vruchtbaarheidsgedrag.
Doel is het innovatief combineren van natural language processing en machinelearning-  technieken bij het analyseren van open en gesloten vragen van een uniek, grootschalig survey-onderzoek. Hiermee beoogt het onderzoek bij te dragen aan het zich snel ontwikkelende veld van computational demography.   

Establishing a national collaborative network on non-invasive adeno-associated vector technology van het Nederlands Herseninstituut

Het doel van het project is het ontwikkelen van niet-invasieve virale vectoren met cel-selectieve eigenschappen voor gentherapie-toepassingen in een reeks biomedische projecten. Virale vectoren (AAV's) zijn krachtige hulpmiddelen voor gen-afgifte aan de hersenen, het ruggenmerg en andere organen. Deze vectoren kunnen worden ingebracht om bijvoorbeeld zenuwschade te herstellen. In de toekomst zullen beschadigde zenuwen mogelijk weer kunnen aangroeien en functioneren. Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut zullen in samenwerking met onderzoeksgroepen van universitair medische centra en/of Nederlandse universiteiten, Sanquin en twee andere KNAW-instituten (Hubrecht Instituut en NIOO) niet-invasieve AAV-vector(en) ontwikkelen voor specifieke toepassingen.

Studying the human neurocircuitry by expanding the Dutch neuroscientist network van het Spinoza Centre en het Nederlands Herseninstituut

Het Spinoza Centre for Neuroimaging en het Nederlands Herseninstituut starten een samenwerking met het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) om de Nederlandse kennisinfrastructuur en -uitwisseling van 7 Tesla MRI onderzoek te versterken. De samenwerking zal zich richten op twee onderzoeksprojecten: het ontrafelen van de anatomie van zenuwnetwerken in de hersenschors en het introduceren van geavanceerde hersenanalysemethoden. Hiermee wordt het expertise netwerk voor ultrahoge veld MRI-scans in Nederland verder uitgebreid en de voortrekkersrol van de Nederlandse neurowetenschappen in het onderzoek naar de structuur en functie van het menselijk brein bij gezondheid en ziekte versterkt.

The complexity of Asparagus root rot disease harbors the solution to beat it van het Westerdijk Instituut en het NIOO

De asperge is een welbekend gewas in Nederland, te vinden op wel 3000 hectare. Helaas gooien een aantal Fusarium-schimmels roet in het eten. Zij veroorzaken namelijk wortelrot bij de aspergeplanten. Daarvoor zijn geen bruikbare bestrijdingsmiddelen beschikbaar. Het Westerdijk Fungal Biodiversity Institute en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) gaan nu samen op zoek naar een duurzame oplossing. De sleutel ligt in de complexe gemeenschap van micro-organismen in de bodem rond de aspergewortels. Welke schimmelsoorten komen er voor bij wilde en gekweekte asperge? En bepalen hun micro-buren zoals bacteriën en virussen hoe ziekteverwekkend ze zijn?
Het betreft een interdisciplinair onderzoeksprogramma op het snijvlak van mycologie, ecologie, genomica en microbiologie; een tot nu toe nog onontgonnen gebied.  Het onderzoek is zeer relevant voor de nationale onderzoeksagenda en de agro-industrie.