Weinig inzicht in kwaliteitsverschillen academisch onderzoek

27 mei 2013

De kwaliteit van het academische onderzoek in Nederland wordt al twintig jaar systematisch geëvalueerd. De gemiddelde kwaliteitsscores stegen van voldoende tot goed naar zeer goed tot excellent. Op dit moment scoort vrijwel al het onderzoek ‘internationaal competitief’ of zelfs ‘wereldleidend’.

Op basis van deze oordelen zijn er nauwelijks nog  kwaliteitsverschillen waarneembaar tussen de onderzoekseenheden. Dit blijkt uit onderzoek van het Rathenau Instituut in samenwerking met het Centre for Higher Education Policy Studies van de Universiteit Twente.

Verantwoording afleggen

Systematische evaluaties zijn een wettelijk vastgelegd onderdeel in de beleidscyclus van onderzoeksinstellingen. Het doel is: verbetering van het eigen onderzoek en verantwoording aan stakeholders. Volgens het in Nederland gebruikte Standard Evaluation Protocol (SEP) 2009-2015 zijn de universiteiten en onderzoeksinstituten  zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de kwaliteitszorg. Hoewel de wet voorschrijft dat de evaluatierapporten openbaar gemaakt moeten worden, doen niet alle instellingen dat. Daarmee zijn de evaluaties vooral een intern managementinstrument geworden.

Geen formele consequenties

Het Nederlandse systeem is uniek. Nederland is het enige land met een nationaal systeem zonder een centrale organisatie die verantwoordelijk is voor de evaluaties. In de meeste landen met een nationaal systeem is het vaststellen van een rangorde cruciaal, omdat op basis daarvan overheidsgeld wordt verdeeld. In Nederland bepalen de universiteiten zelf wat ze met de uitkomsten doen. Omdat uitkomsten steeds minder inzicht geven in de kwaliteitsverschillen, is het voor universiteiten moeilijk geworden om excellente kwaliteit te identificeren en te belonen.

Nieuw protocol

Het Rathenau Instituut concludeert dat het Nederlandse protocol aan slijtage onderhevig is en in de loop der tijd aan scherpte en onderscheidingsvermogen heeft ingeboet. In de komende periode wordt een nieuw protocol voor onderzoeksevaluatie ontwikkeld, te gebruiken vanaf 2015. Met deze publicatie verwacht het Rathenau Instituut een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van dit protocol.      

Publicatie

Leonie van Drooge, Stefan de Jong et al (2013): Twintig jaar onderzoeksevaluatie, Feiten & Cijfers 8. Den Haag: Rathenau Instituut.

Rathenau Instituut

Het Rathenau Instituut stimuleert de publieke en politieke meningsvorming over wetenschap en technologie. Daartoe doet het instituut onderzoek naar de organisatie en ontwikkeling van het wetenschapssysteem, publiceert het over maatschappelijke effecten van nieuwe technologieën, en organiseert het debatten over vraagstukken en dilemma's op het gebied van wetenschap en technologie.