Persbericht Meertens Instituut

Zelf als dialectonderzoeker aan de slag

9 februari 2022

Deze week is Het dialectendoeboek; de schatkamer van 90 jaar Meertens Instituut verschenen. Met deze publicatie wil het Meertens Instituut, dat in 1930 werd opgericht als het ‘Centraal Bureau voor de Nederlandsche en Friesche dialecten’, de samenleving betrekken bij de viering van het 90-jarige bestaansjubileum. En hoe kan dat beter dan de lezer mee te nemen naar de schatkamer van het instituut om daar zelf als taalonderzoeker aan de slag te gaan?

Al 90 jaar houdt het Meertens Instituut zich bezig met collectievorming. Toen Piet Meertens op 1 juli 1930 secretaris van het Bureau werd, kreeg hij de opdracht om een dialectatlas te maken. Om aan die opdracht te voldoen werd eind 1931 de eerste vragenlijst verstuurd aan ongeveer 6500 informanten in het Nederlandse taalgebied. Het versturen van papieren vragenlijsten ging door tot 2005. Toen ging het Meertens Instituut over op het versturen van digitale vragenlijsten – tot de dag van vandaag. 

Het dialectendoeboek

Nu, ruim 90 jaar later, is een groot deel van de gegevens digitaal beschikbaar gemaakt. Zo zijn de vragenlijsten terug te vinden in de Vragenlijstenbank en de dialectkaarten die eruit voortvloeiden in de Kaartenbank. Van deze online collecties maken onderzoekers van taalvariatie dankbaar gebruik. In Het dialectendoeboek laten 41 onderzoekers uit Nederland en Vlaanderen in 37 bijdragen zien wat de databanken zoal prijsgeven. Bijvoorbeeld dat je in het Gronings en het Fries het onderwerp van een zin soms kunt weglaten, net als in het Italiaans. En dat men in Vlaanderen het onderwerp soms drie keer noemt in dezelfde zin. De hoofdstukken zijn aangevuld met QR-codes om ook de lezer aan te moedigen om eens in de databanken rond te struinen.  

Het Meertens Instituut

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut van de KNAW. Dit instituut houdt zich bezig met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven. De collecties van het Meertens Instituut vormen een belangrijk onderdeel van de nationale geesteswetenschappelijke infrastructuur.

Het Meertens Instituut is gevestigd in Amsterdam (Oudezijds Achterburgwal 185, 1012 DK Amsterdam).

Logo Meertens Instituut