Agenda Grootschalige Onderzoeksfaciliteiten

Doel van de verkenning is een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van een internationaal uitdagende Nederlandse roadmap ‘Grootschalige onderzoeksfaciliteiten’.

De KNAW wil in 2016 haar ‘Agenda Grootschalige Onderzoeksfaciliteiten’ uitbrengen met daarin een selectie van grote onderzoeksfaciliteiten die in de iets verdere toekomst - rond of na 2025 - wenselijk zijn voor vernieuwend wetenschappelijk werk aan de grenzen van onze kennis én daarmee bijdragen aan de internationale positionering van sterke Nederlandse onderzoeksgroepen. Het gaat hierbij nadrukkelijk om ideeën voor faciliteiten die nog in het beginstadium zijn van ontwikkeling of ideevorming, niet om faciliteiten die al op korte termijn op de nationale of Europese roadmap zouden kunnen komen.

Aanleiding

Grootschalige onderzoeksfaciliteiten zijn belangrijk voor wetenschappelijke vooruitgang en versterking van vakgebieden. Gezien de benodigde investeringen is een langetermijnvisie noodzakelijk, met duidelijke keuzes en een zorgvuldige planning. De KNAW wil de gedachtenvorming rond dit onderwerp stimuleren door wetenschappers in Nederland te inspireren plannen te maken voor de bouw en exploitatie van grootschalige onderzoeksfaciliteiten. Hiermee hoopt de KNAW te bereiken dat Nederlandse wetenschappers wensen en ambities formuleren over de gedroomde grootschalige onderzoeksfaciliteiten van de toekomst.

Wat grootschalige onderzoeksfaciliteiten zijn, verschilt uiteraard per vakgebied. Het kan gaan om grote telescopen of meetinstrumenten, maar evengoed om faciliteiten voor ontsluiting van archieven en collecties. We hebben het in ieder geval over faciliteiten die zodanig kostbaar of complex zijn dat geen enkele universiteit deze alleen kan realiseren, en samenwerking op nationaal, Europees of zelfs mondiaal niveau noodzakelijk is.

Proces

De commissie ‘Grootschalige Onderzoeksfaciliteiten’ heeft in het voorjaar van 2015 wetenschappers opgeroepen hun ideeën voor ‘gedroomde’ faciliteiten in te sturen. Om de gedachtenvorming en samenwerking te stimuleren zijn twee brainstormsessies gehouden waar men een idee kon presenteren.

Dit heeft geresulteerd in 48 korte beschrijvingen van gewenste faciliteiten, verdeeld over alle terreinen van de wetenschap. Hiervan hebben 27 indieners van de commissie het verzoek gehad hun voorstel verder uit te werken. Omdat er veel synergie zat tussen een aantal voorstellen heeft de commissie de indieners dringend aangeraden gezamenlijk een voorstel uit te werken.

Ook heeft de commissie bijeenkomsten georganiseerd om dit proces te faciliteren. Tijdens de uitwerkfase konden de indieners met financiële steun van de KNAW bepaalde aspecten van de (technische) haalbaarheid verder laten onderzoeken.

De commissie heeft uit de uitgewerkte voorstellen een selectie gemaakt van de faciliteiten die passend worden geacht voor de Agenda. De commissie legt momenteel de laatste hand aan het adviesrapport.

Looptijd

De KNAW heeft op 31 oktober 2016 de Agenda Grootschalige Onderzoeksfaciliteiten’ gepresenteerd.