Cees Dekker

De KNAW kent in 2015 de Prijs Akademiehoogleraren toe aan religiewetenschapper en antropoloog Cees Dekker (TU Delft).

Over de laureaat

Dekker-Cees-5252

Prof. dr. Cees Dekker (56) is hoogleraar moleculaire biofysica aan de TU Delft en directeur van het prestigieuze Kavli Institute of Nanoscience Delft. Hij maakte al in de jaren negentig wereldwijd naam met onderzoek naar eigenschappen en mogelijkheden van nanobuisjes van koolstof. Hij gebruikte die buisjes onder meer om transistoren te maken op basis van slechts één enkel molecuul, en zijn werk was lang een icoon van de nanotechnologie: technologie op de schaal van een miljoenste millimeter.

Vanaf 2000 verlegde de natuurkundige Dekker zijn fascinatie steeds meer in de richting van de biologie. Met inmiddels tientallen collega’s duikt hij in zijn Delftse laboratorium op nog steeds de zelfde minuscule schaal in de machinerie van levende cellen.

Zijn werk leerde ons al hoe individuele DNA- en eiwitmoleculen met elkaar samenwerken, bijvoorbeeld om een beschadigde genetische code te herstellen. Hij ontwikkelde ‘nanoporiën’: gaatjes zó klein dat individuele DNA-moleculen er langzaam doorheen kunnen worden getrokken om zo de genetische code af te lezen. En hij loopt zich al volop warm op het grensvlak van nanotechnologie en synthetische biologie, een gebied dat ons de komende jaren heel dicht bij fundamentele vragen over de essentie van het leven zal brengen (‘kunnen we een cel bouwen uit losse componenten?’). Dekker zal het geldbedrag verbonden aan het KNAW Akademiehoogleraarschap gebruiken voor onderzoek naar synthetische cellen.

Dekker is lid van de KNAW sinds 2003, het jaar waarin hij ook een Spinozapremie ontving. Hij kreeg vele prijzen voor zijn werk, zoals de 2001 Agilent Europhysics Prize en de 2012 Nanoscience Prize van de International Society for Nanoscale Science, Computation and Engineering, en hij kreeg al tweemaal een Advanced Grant van de European Research Council. De TU Delft benoemde hem als Universiteitshoogleraar.

Hij publiceerde honderden artikelen, waarvan vele tientallen verschenen in ’s wereld meest vooraanstaande vaktijdschriften. Het maakt hem al jaren tot Nederlands meest geciteerde natuurkundige. Hij is een drijvende kracht achter ‘Frontiers of Nanoscience’, een groot onderzoeksprogramma van de universiteiten van Delft en Leiden. Naast invloedrijk onderzoeker is hij ook een begeesterd docent en ambassadeur: de populaire nieuwe studie nanobiologie kwam mede op zijn initiatief tot stand.